Sözlük dünyasının en iyi izleyicilerinden biri sayılmam. Ama 1999 yılında ekşi sözlükten haberdar olan biriyim. Dahası, 2003 yılında da zibidi sözlüğün varlığından haberdardım. Bundan daha da ötesi, bundan sonra açılan sözlük klonlarını uzunca bir süre takip ettim. Özelliklerini algılama çabası güttüm. Bir kısmına da üye oldum.
Sözlüklerdeki nesil kavramı da sözlük kavramı gibi ekşi sözlükte başladı. Ancak ben bu yazıda yazarların nesil kavramından bahsetmeyeceğim. Ben sözlüklerin nesillerinden bahsedeceğim.
1. Nesil sözlük: Elbette ki ekşi sözlüktür bu. Açık değil mi? Sözlük kavramının Türkiye’de oluşmasını sağlamışlardır. Aslında yeni açıldığında garip bir siteydi, ama sonrada oturdu ve “sözlük” dediğimiz şeye dönüştü. Bir başlık, altında ayrı ayrı yazarların yazdığı entryler, istatistikler filan.. Tabii kullanıcılar arası haberleşme de buna dahil. Genel olarak bakıldığında bu bütün sözlüklerde var. Ama ekşi diğerlerinden farklı, çünkü hem yazar sayısı, hem yazar kalitesi oldukça yüksek.
2. Nesil sözlükler: Bu kavram klon sözlüklerle başladı. Bunun öncüsü de zibidi sözlüktür herhalde. Daha sonra mantar gibi çoğalmaya başladı bunlar, Private sözlük, kral sözlük (sonra nedir.net oldu), birebir sözlük, elma sözlüki uludağ sözlüki itü sözlük vs. Nesil kavramını açılma tarihine göre yorumlamıyorum, yapıya göre yorumluyorum. Şimdi bu sözlüklerin hepsi klon, ekşi sözlükten fazla bir özelliğe sahip değiller. Ayrıştırıcı bir özellikleri de yok. Ufak tefek farklılıklar olsa da, klon olmaktan ileriye doğru yaptıkları bir şey de yok.
3. Nesil Sözlükler: İşte zurnanın zırt dediği yer. Aslında bunlara göstereceğim ilk örnek oldukça eski. Gia, ya da Gamextreme interaktif ansiklopedi oldukça farklı bir tarzdaydı ekşi sözlüğe göre. Oysa ilk klonlardandır. tek farkı başlıkların sağda listelenmesi değildi elbette. Mesela oylama sistemine bir farklılık getirmişlerdi. Arayüz değişikti. Başlıklar sınıflandırılabiliyordu. Ayrıca başlık altında soru sorulabiliyordu. En ilginci ise, başlığa fotoğraf/resim yapıştırılabiliyordu. Gamextreme İnteraktif ansiklopedi, bildiğim kadarıyla hala var, ama eski günlerinden çok uzakta. Gia dışında, zamane sözlüğü bu listeye sokup sokmamakta tereddüt içindeyim. Zblog ve forumcu butonu gibi çok değişik araçlara sahipler. Forumcu butonu sözlüğü çok daha interaktif hale getiriyor, ki eskiden de bir forumu vardı bu sözlüğün. Ayrıca başka garip özellikleri de var. Ben bunları ikinci nesil ile üçüncü nesil arası bir yere koyuyorum artık. Biraz çalışırlarsa üçüncü nesil olabilirler. Tabii bir de Otomatik Portakal var. Orda da telif ödeniyor filan yazarlara. O da garip. Ama son zamanlarda en çok piyasa yapan üçüncü nesil sözlük, sözlükten ziyade bir dating sitesine dönüşen sosyomat. Fotoğraflar var, insanlar birbirlerine etiketler yapıştırıyor, başlıklarda saçmalayanlar var. Ama sanki “bilgi”den ziyade “eğlence”ye önem veriliyor orda. Oysa ekşi sözlüğün mottosu neydi; “kutsal bilgi kaynağı”. Diğer sözlükler de bu amaç uğruna yola çıktılar genellikle.
4. Nesil. Henüz yok bildiğim kadarıyla. Ama yakında çıkmayacağından emin değilim. Benim öngörüm, bu tür sözlüklerde yine başlıklar ve entryler olacağı, fotoğraflardan başka videolar ve ses dosyalarının da burada yer alacağı yönünde. Youtube filan da bu görüşe pek aykırı düşmüyor açıkçası. Bekleyelim görelim.
Sözlük yazarlığının aksine, sözlükler arasında elbette sonraki nesil daha avantajlı, çünkü daha yenilikçi. Tüketim çağında, eskiler biraz çabuk tükeniyor. Ekşi sözlük yazarları bu kadar iyi olmasaydı ve veritabanı da bu kaadr bilgi dolu olmasaydı, kim ekşi sözlükte yazar olmak isterdi ki? Diğerleri de aynı olanakları sunuyor. Ekşi sözlük, umarım pazar liderliğini kullanır ve yeniliklere gider. Çünkü sözlük piyasası bu haliyle doydu. Yeni müşteriler için yeni ürünler gerekli.
Tabii diğer sözlükler de yaptıkları yenilikler ölçüsünde ekşi sözlükle yarışacak duruma gelebilir. Çok çalışırlarsa..
Kategorisi: Ekşi Sözlük, Uludağ Sözlük, Zamane Sözlük, anasayfa, jakoben
